Aanmelden nieuwsbrief Denkstation Utrecht

Doel en werkwijze


DE METHODE: HET ONDERZOEKEN VAN DE VRAAG 

Een filosofisch gesprek is een 'vrij' gesprek. De bezoeker en de filosoof gaan samen aan het werk met de dilemma's waarvoor de bezoeker zich ziet gesteld. Of het nu gaat om relationele kwesties, ethische vraagstukken, vragen omtrent loopbaan of beroepskeuze, zingevingsvragen, religieuze kwesties alles is bespreekbaar en kan aan de orde worden gesteld. Het uitgangspunt bij deze gesprekken is een zo groot mogelijke gelijkwaardigheid tussen bezoeker en filosofisch practicus. Dit betekent dat de practicus zich niet sturend opstelt, hij is geen therapeut, geen coach. In eigenlijke zin is de filosofisch practicus zelfs geen consulent, want je consulteert iemand om een advies te ontvangen. De practicus adviseert niet. Wat gebeurt is dat beide gesprekspartners de vraag onderzoeken: 'Wat is het probleem?', 'Wat is de kwestie?' 'Zeg eens, waarom is dit een probleem?' 'Wat is eigenlijk hetgeen je je werkelijk afvraagt, probeer dat eens als een vraag te formuleren?'


DAGELIJKS LEVEN

In de filosofische gesprekken ontwikkelen we stap voor stap heldere ideeen voor het dagelijks leven.
Wij mensen zijn wezens die met hun bestaan worstelen. Het leven kan uiterst verwarrend zijn, doelen zijn niet altijd duidelijk, zekerheden kunnen vervagen, er is soms sprake van besluiteloosheid, angst, slapeloosheid of je wordt geplaagd door aanhoudende onzekerheid, verdriet en boosheid. Jarenlang kan alles rustig verlopen en maar dan kan het leven opeens en onvoorzien omslaan en grote onrust teweeg brengen. Dat kan met relaties te maken hebben, of met je werk, met ouder worden of juist nog erg jong zijn waarbij toch al veel van je wordt verwacht. Of je wordt dagelijks geconfronteerd met dezelfde vragen waar je maar niet verder mee komt haast tot gek wordens toe.
Het voeren van een aantal filosofische gesprekken kan dan helpen om je inzicht te verdiepen. Het gaat om gesprekken die praktisch zijn van aard, dat wil zeggen op het bestaan zijn gericht en streven naar 'wijsheid'. Want wat doet je anders besluiten om met een filosoof te gaan praten?

WIJSHEID

Maar wat is dan deze 'wijsheid'? Het wordt vaak zo makkelijk gezegd, blijft zo algemeen, wordt al gauw vaag zelfs.
Bij Plato in de Apologie komt Socrates aan het woord:
"Waarschijnlijk hebben wij geen van beide kennis van iets dat waarlijk mooi en goed is, maar ik ben toch beter af dan hij, want hij weet niets, maar hij denkt dat hij wel van alles weet, terwijl ik niets weet en ook weet dat dat zo is."
Wijsheid is hier dus het besef geen kennis te hebben. Je weet dat je niet-weet, dat je de oplossing niet voor handen hebt. Dat is vaak het moment waarop mensen naar de filosofische praktijk komen en behoefte hebben aan een of meerdere gesprekken. Bezoekers 'lijden' eronder dat ze niet-weten, maar feitelijk komen ze dan al met enige wijsheid binnen.

THERAPIE?

Een serie filosofische gesprekken kan een goed alternatief vormen voor therapie. Psychische klachten als burn-out, slapeloosheid, paniekaanvallen, depressie en dergelijke kunnen evengoed als zingevingsvragen en vragen over loopbaanontwikkeling of relaties onderwerp van gesprek zijn in de spreekkamer van de filosofisch practicus. Uiteraard zijn er moeilijkheden waarmee je beter bij een psycholoog of psychotherapeut terecht kunt, maar er zijn ook vele problemen die met evenveel kans van slagen op filosofische wijze aangepakt kunnen worden. De filosofische aanpak kan verrassende nieuwe mogelijkheden bieden, misschien juist ook voor mensen die voorheen wel eens bij psychologen of andere therapeutische hulpverleners te rade zijn gegaan.

VERWONDERING

Aristoteles beschouwde de verwondering als het begin van de filosofie. De filosofische praktijk als alternatief voor psychologische counseling maar ook als laboratorium voor onderzoek naar  het persoonlijke leven en naar de structuur van groepen of organisaties, kan een inspirerende plek zijn om het zelf, het leven en de wereld te onderzoeken. Voor zover er een doel wordt nagestreefd is dat doel de verwondering over ons bestaan nieuw leven in te blazen! De fysieke gestalte van deze verwondering is het ophalen van wenkbrauwen, een verraste vragende blik, een ingehouden glimlach en ook een stilte die verdragen kan worden. Dat is wat we meemaken in deze gesprekken en misschien wel hetgeen waarnaar we onderweg zijn.

EN WAAR LEIDT HET TOE?

Na een enkele afspraak kan het zijn dat de bezoeker, tevreden of ontevreden met het verloop van de gesprek, maar mogelijk toch wijzer geworden de praktijk verlaat. Hij of zij heeft waar gekregen voor het geld maar misschien ook niet. De kans daarop is groter na een serie van gesprekken want de methode van het onderzoeken van de vraag blijkt niet zo eenvoudig. Wat doet de vraag als die eenmaal gesteld is? Als de vraag alomvattend zou zijn, dan betekent het dat de vraag gelijk staat aan een alomvattend antwoord. Maar we weten wel degelijk dat definitieve antwoorden niet bestaan, niet in de wetenschap, niet in ons persoonlijke leven en zeker niet in de filosofie. Daarom verleggen we de aandacht van het antwoord naar de vraag, naar het stellen van een goede vraag! In de vraag schuilt wijsheid. Bezoeker en filosoof gaan ermee aan het werk om de vraag te ontwikkelen.  Het is de bedoeling dat de bezoeker de praktijk wijzer geworden verlaat. Wat daaronder kan worden verstaan heeft Socrates ons laten zien.





Wij koesteren onze goede vrienden niet omdat zij ons zoveel plezier geven, maar wij hen. Evelyn Waugh